• +90 532 342 23 89
  • info@anadoluatlasi.com
  • www.anadoluatlasi.com
Pazar, 16 Ekim 2016 22:42

Pitane Antik Kenti - Çandarlı'ya Kalan Miras Öne Çıkarılmış

Yazan
Ögeyi Oylayın
(0 oy)

Çandarlı Körfezi, Antik Dönem'de Pitane, Elaia, Myrina, Gryneion ve Kyme gibi önemli kentlere ev sahipliği yapıyordu. Bunlar arasında en önemlilerinden olan Pitane bugün "altında kaldığı"  Çandarlı'nın en önemli mirasıdır.  

Aiolis kentlerinin en kuzeyde kalanı ve İzmir Antik Kentleri'nden biri olan Pitane Antik Kenti, Homeros'un bahsettiği 12 Aiol kentinden birisi olmasına rağmen Yunan göçü ile ilgili bir kuruluş efsanesi zamanımıza kadar gelmemiştir. Pitane'de yapılan araştırmalarda elde edilen bulgular, kentin Aiol göçlerinden çok önce M.Ö. 3000 yıllarında kurulduğunu göstermektedir. Aioller gelmeden önce bölgenin yerli halkı olan Pelasgların, Aiol işgalinden sonra kenti tekrar ele geçirdiklerini ve Yunanlıların Pitane'yi, ancak Erythrai'den gelen yardım sonrasında geri alabildiklerini antik kaynaklardan öğreniyoruz. Bununla beraber,  mitolojik Amazon Kraliçesi Myrina'nın kendi adına ve komutanları Kyme, Gryne ve Pitane adına kentler kurduğunu mitolojik kaynaklardan öğreniyoruz.

Pitane tarihe bir atasözüyle de girer: "Pitane'den farkım yok". Erken dönem Pitanesi ile ilgili çok bilgi bulamasak da bu sözle, Pitane'nin ne kadar talihsiz bir kent olduğu vurgulanmak istenmiştir. Öyle ki, tarihin ve kaderin Pitane'ye yaşattığı cilveler, Midilli'de bulunan Mitylene'li Tarihçi Hellanikos tarafından yazılmış ve kaynaklaştırılmış; fakat eser günümüze gelememiştir. Bu olaylar dışında Pitane'nin Arkaik Dönemi ile ilgili bilgimiz yoktur. Ama Delos Birliği'ne, Elaia, Gryneion ve Myrina gibi coğrayadaş kentlerle beraber düşük bir vergi ile katılmıştır.

Delos Birliği'ne ödenen verginin miktarı her ne kadar o şehrin refah seviyesi ile ilgili fikir veriyor olsa da Pitane'nin, en azından M.Ö. 3. yy'da yönetimi altındaki topraklar genişti ve bu topraklar önemli bir gelir kaynağıydı. Yazıtlardan öğrendiğimiz kadarıyla Pitane, Edremit (Adramyettion) Körfezi'nin kuzeyinde kalan bir araziyi, 380 talent gibi büyük bir para ödeyerek Kral 1. Antiokhos'tan satın almıştır. Bu satın alımda, komşu kentlerle iyi ilişkiler kurmak isteyen ve 9000 talentlik bir servete sahip olan Pergamonlu zengin Philetairos'un 40 talentlik bir desteği olduğunu da öğreniyoruz. Diğer Aiolis kentleri ile birlikte Pergamon Krallığı'nın hakimiyetine giren Pitane, Mithridates Savaşları'na kadar tarih sahnesinde gözükmez. Mithridates, Fimbria yönetimindeki Roma ordusuna yenilince, Batı Anadolu'daki başkenti Pergamon'dan kaçar ve yakındaki liman kenti Pitane'ye gelir. Burada da kuşatma altına alınan Mithridates, gemi yoluyla karşı kıyıya, Midilli'nin Mitylene Kenti'ne kaçar.

Bunun dışında Pitane, düşünür/filozof Arkesilaos sayesinde de tanınır. M.Ö. 3. yy'da Platon'un Atina'daki meşhur Akademia'sının başına geçen diyalektikçi Arkesilaos, bir sorunu iki farklı/aksi yönden tartışarak, felsefi sorunun çözümü için kesin bir yargıda bulunamayacağımızı tanıtlamaya çalışmıştır. Bu yüzden hiç bir eser yazamadığı Antik kaynaklarca söylenmektedir.

Ayrıca Strabon, kentin tuğlalarıyla meşhur olduğuna değinmiştir. Pitane çevresindeki volkanik kökenli toprağın suya oranla daha hafif olmasından dolayı, kentte yapılan tuğlaların kuruduklarında batmadıklarını bize aktarır. Plinius'un da katıldığı bu ifadeyi günümüzde kanıtlayabilecek bir veri maalesef bulunamamıştır.

Kentin Roma Dönemi'nde parladığı, yapılan stadyum ve tiyatro gibi kamusal binalardan dolayı kesindir. Ama kentin Roma Dönemi'ne ilişki bilgimiz yok denecek kadar azdır. Bizans Dönemi'nde ise Pitane'nin, Ephesus (Efes) Metropolitliği'ne bağlı bir kent olduğunu biliyoruz. Kentte bulunan en önemli yapı konumundaki Ceneviz Kalesi, Pitane'de Orta Çağ'da da bir yerleşme olduğunu göstermektedir.

Pitane'de ilk araştırmalar 20. yy'ın başına dayanmaktadır. İzmir Antik Kentleri arasında en es Bergama kazılarında görevli arkeologlar A. Conze ve W. Dorpfeld, Pitane Antik Kenti'ndeki ilk araştırmaları yapmışlardır. Daha sonra kentte kazılar yapan Osman Hamdi Bey, tarihi M.Ö. 2000'lere inen kaplar bulmuştur. 1958 yılında köylüler tarafından meşhur Arkaik Kuros heykelinin bulunmasından sonra 1960'lı yıllarda Çandarlı'ya gelip Pitane'de kazılara başlayan Ekrem Akurgal, karşılaştığı zengin buluntular sonrasında Pitane nekropolü için "Anadolu'nun en zengin Eski Çağ Nekropolü" demiştir.

Ama bu buluntu zenginliğine rağmen Pitane'den geriye çok az şey kalmıştır. Çandarlı'nın büyümesi sırasında yok edilen antik kent tamamen yağmalanmıştır. Öyle ki bugün tiyatro koyağının yerinde yakın zamanlarda yapılmış bir bina yükselmektedir.

Pitane, Çandarlı'nın içinde, bugün Adal Mahallesi denilen yarımadanın üzerinde  kurulmuştu. Yarımadanın çevresi kalınlığı 2,5 metreyi bulan ve izleri bugün yarımadanın batı tarafında yer yer gözüken İlk Çağ surlarıyla çevriliydi. Strabon'un anlattıklarına göre kentin iki limanı bulunmaktaydı.

Batıda kalan liman, şu an denizin altında kalan bir mendirekle çevreleniyordu. Mendireğin kıyıya yakın bir adaya kadar uzatıldığı ve bu noktada bir kule ile sonlandığı tespit edilmiştir. Doğuda olması gereken ikinci limana dair hiçbir kalıntı bulunmamaktadır. Bölgede araştırmalar yapan George E. Bean, bu noktanın en sert esen rüzgarlara karşı doğal bir koruması olduğundan hiçbir yapıya ihtiyaç duyulmamış olabilceğinden bahseder.

Pitane Antik Kenti'nin hiçbir kamusal yapısı günümüze kadar ulaşmamıştır. Sadece, yarımadanın doğusunda tiyatronun koyağının yeri ve yarımadanın güneyinde kalan burun üzerinde stadionun yeri bellidir. Günümüzde Ceneviz Kalesi olarak adlandırılan Orta Çağ kalesinin temellerinde antik yapı temelleri kullanıldığı anlaşılmıştır. Ayrıca kale duvarları İlk Çağ yapılarından alınan devşirme taşlarla inşa edilmiştir. Şu anki yapısı orjinalinden farklı olan kale, aynı zamanda Yeni Foça'nın kurucusu olan ve bölgedeki şap madenlerinin sahibi olan Andreola Domanica Cattaneo  tarafından, Çandarlı ve körfezin güvenliği için 13. yy'da inşa ettirilmişti. Aynı zamanda kale Ceneviz soylusu olan Francesco Gattilusio ve ailesi tarafından uzunca bir süre kullanılmıştır. Kale günümüzde, önemli Ceneviz kalelerini Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alan UNESCO tarafından listeye dahil edilmiştir.

Bu kadar az kalıntıya rağmen Pitane, pek çok müzeye zengin koleksiyonlar vermiştir. Bu koleksiyonlar  günümüzde İstanbul Arkeoloji Müzesi, Bergama Müzesi ve İzmir Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmektedir. 1958 yılında yarımada kıstağında köylüler tarafından bulunan erken İon sitilindeki heykel, 1.63 m boyunda doğal bir erkek figürüdür. Tipik bir Arkaik Dönem eseri olan ve M.Ö. 6. yy'a tarihlenen heykel günümüzde Bergama Müzesi'ndedir.Bu heykelin bulunmasından sonra bölgede kazılara başlayan Ekrem Akurgal ve ekibi çok zengin nekropol buluntularıyla karşılaşmış ve Aiolis Bölgesi'nin ölü gömme teknikleriyle ilgili önemli sonuçlara ulaşmıştırlar.

Okunma 3280 kez Son Düzenlenme Cuma, 20 Eylül 2019 17:44

Yorum yapın

(*) ile işaretlenmiş zorunlu alanların tümünü doldurduğunuzdan emin olun. HTML kodları kullanılamaz.

Pitane Antik Kenti - Çandarlı'ya Kalan…

16-10-2016 Hits:3280 Anadolu Antik Kentleri Anadolunun Atlasi - avatar Anadolunun Atlasi

Pitane Antik Kenti - Çandarlı'ya Kalan Miras

Çandarlı Körfezi, Antik Dönem'de Pitane, Elaia, Myrina, Gryneion ve Kyme gibi önemli kentlere ev sahipliği yapıyordu. Bunlar arasında en önemlilerinden...

Read more

Piginda (Bargasa) Antik Kenti

27-02-2019 Hits:2249 Anadolu Antik Kentleri Anadolunun Atlasi - avatar Anadolunun Atlasi

Piginda (Bargasa) Antik Kenti

Bargasa adıyla da bilinen Piginda Antik Kenti, Aydın antik kentleri arasında çok da adı duyulmamış ama yapılan kurtama kazılarında önemli...

Read more

Sia Antik Kenti

09-09-2016 Hits:2114 Anadolu Antik Kentleri Anadolunun Atlasi - avatar Anadolunun Atlasi

Sia Antik Kenti

Sia antik kenti Burdur İli, Bucak İlçesi, Kızılkaya Bucağı'na bağlı Karaot Köyü yakınlarındadır. Karaot Köyü'ne Burdur-Antalya yolunun 100. km'sinde bulunan...

Read more

Trapezopolis Antik Kenti

28-02-2019 Hits:2856 Anadolu Antik Kentleri Anadolunun Atlasi - avatar Anadolunun Atlasi

Trapezopolis Antik Kenti

Trapezopolis Antik Kenti (bazı kaynaklarda adı Trapezapolis olarak geçer), Denizli'nin Babadağ İlçesi'ne bağlı Bekirler Köyü yakınlarında bulunur. Antik kentin kalıntıları...

Read more

Gerga Antik Kenti - Kariada Gizemli Bir …

09-09-2016 Hits:2730 Anadolu Antik Kentleri Anadolunun Atlasi - avatar Anadolunun Atlasi

Gerga Antik Kenti - Kariada Gizemli Bir Köy

Gerga Antik Kenti, Aydın İli'nin Çine İlçesi'nin 6.5 km güneydoğusundaki dağlık arazide konumlanmıştır. Çine-Muğla karayolunun 5. km'sinde bulunan kahverengi Gerga...

Read more

Amyzon Antik Kenti - Bir Karia Karakolu

09-09-2016 Hits:1739 Anadolu Antik Kentleri Anadolunun Atlasi - avatar Anadolunun Atlasi

Amyzon Antik Kenti - Bir Karia Karakolu

Dağlık bir bölgede konumlanan Amyzon Antik Kenti, Aydın İli'ne bağlı Koçarlı İlçesi'nin Gaffarlı Köyü'nün 1.5 km kadar yukarısında, Mazın Kalesi...

Read more

Acharaka Antik Kenti - Nysa'nın Kutsal …

21-09-2016 Hits:4640 Anadolu Antik Kentleri Anadolunun Atlasi - avatar Anadolunun Atlasi

Acharaka Antik Kenti - Nysa'nın Kutsal Alanı

Antik Çağ'ın büyük kentlerinin bazıları, kentten bağımsız ama çok yakınında bulunan kutsal alanlara ve köylere sahipti. Bergama - Asklepion, Stratonikeia...

Read more

Mastaura Antik Kenti

27-02-2019 Hits:3830 Anadolu Antik Kentleri Anadolunun Atlasi - avatar Anadolunun Atlasi

Mastaura Antik Kenti

Mastaura Antik Kenti, Aydın'ın en büyük ilçesi Nazilli'nin 3 kilometre kuzeyinde yer alan ve eski adı Mastavra olan Bozyurt Köyü'ndedir...

Read more

Euromos Antik Kenti - Zeusun Güzel Tap…

27-02-2019 Hits:4217 Anadolu Antik Kentleri Anadolunun Atlasi - avatar Anadolunun Atlasi

Euromos Antik Kenti - Zeusun Güzel Tapınağı

Euromos, Muğla İli'nin Milas İlçesi'ne bağlı Ayaklı Köyü'nün yakınlarındadır.

Read more

Lebedos Antik Kenti - İonia'nın Az Bil…

18-10-2016 Hits:1588 Anadolu Antik Kentleri Atlas - avatar Atlas

Lebedos Antik Kenti - İonia'nın Az Bilinen Kenti

İzmir'e bağlı Seferihisar ile Aydın'a bağlı Kuşadası arasındaki sahil şeridi, Antik Çağ'da İonia'nın kalbiydi. Günümüzde de kesintisiz bir yerleşim hattına...

Read more

Alabanda Antik Kenti

04-09-2016 Hits:2396 Anadolu Antik Kentleri Anadolunun Atlasi - avatar Anadolunun Atlasi

Alabanda Antik Kenti

Aydın İli'nin Çine İlçesi'ne bağlı Araphisar Köyü'nde bulunan Alabanda Antik Kenti'ne ulaşmak için Aydın-Muğla karayolu üzerinden Çine'ye ulaşıp kahverengi Alabanda tabelasını...

Read more

Tymbrianassus Antik Kenti Burdur'da bir …

20-09-2016 Hits:1780 Anadolu Antik Kentleri Anadolunun Atlasi - avatar Anadolunun Atlasi

Tymbrianassus Antik Kenti Burdur'da bir Frig Yerleşimi

Tymbrianassus Antik Kenti, Burdur-Denizli karayolunu yaklaşık 40. km'sinde bulunan Yarışlı Gölü üzerinde bulunur. Kente ulaşmak kolaydır. Gölü ilk gördüğünüz anda...

Read more

Trysa Antik Kenti - Çalınan Miras

24-10-2016 Hits:2797 Anadolu Antik Kentleri Anadolunun Atlasi - avatar Anadolunun Atlasi

Trysa Antik Kenti - Çalınan Miras

Merkezi Likya'nın, yani Kaş ve Demre arasında kalan bölgenin küçük ama önemli yerleşimlerinden biri de Trysa Antik Kenti'dir. Likya arkeolojisinin...

Read more

Kandyba Antik Kenti

24-10-2016 Hits:1934 Anadolu Antik Kentleri Anadolunun Atlasi - avatar Anadolunun Atlasi

Kandyba Antik Kenti

Kandyba Antik Kenti, Antalya'nın Kaş İlçesi'nin 13 km Kuzeydoğusunda yer alan Gendeve Köyü'nde yer alır. Gendeve adı, Kandyba adının günümüze...

Read more

Alinda Antik Kenti - Kraliçe Şehri

09-09-2016 Hits:4195 Anadolu Antik Kentleri Anadolunun Atlasi - avatar Anadolunun Atlasi

Alinda Antik Kenti - Kraliçe Şehri

Aydın İli'nin Karpuzlu (Eski adıyla Demircidere) ilçesi merkezinde bulunan, antik Karia bölgesinin önemli ve en iyi korunmuş antik kentlerinden biri...

Read more

HATTUŞA - Hitit İmparatorluğu'nun Kal…

24-09-2019 Hits:421 Anadolu Antik Kentleri Anadolu Atlası - avatar Anadolu Atlası

HATTUŞA - Hitit İmparatorluğu'nun Kalesi

Kendi sitesinde yabani ot ektim. Fırtına Tanrısı benden sonra kral olan ve Hattuşa'ı yerleştiren herkesi vursun! ANITTA ANLAŞMASINDAN Hattuşa, Hititlerin Geç Tunç...

Read more

Apollonia Salbace (Medet Höyüğü) Ant…

24-10-2016 Hits:1452 Anadolu Antik Kentleri Anadolunun Atlasi - avatar Anadolunun Atlasi

Apollonia Salbace (Medet Höyüğü) Antik Kenti

Apollonia antik kenti ve Medet Höyüğü, Denizli ili, Tavas ilçesinin 7 km batısında düz bir ova üzerinde kurulan Medet köyü...

Read more

Hakemi Use

27-02-2019 Hits:882 Anadolu Antik Kentleri Atlas - avatar Atlas

Hakemi Use

Bir şahsın özel arazisi içinde yer aldığından yerel halk tarafından “Yusuf’un Höyüğü” olarak adlandırılan Hakemi Use 2001 yılından beri kazılmaktadır...

Read more

Myrina Antik Kenti

20-09-2016 Hits:1801 Anadolu Antik Kentleri Anadolunun Atlasi - avatar Anadolunun Atlasi

Myrina Antik Kenti

Birki ve Öteki Tepe adlı İki tepe üzerinde kurulmuş olan Myrina Antik Kenti, tıpkı komşuları Pitane, Kyme ve Gryneion gibi...

Read more

Leukai Antik Kenti - Gediz'in Denizden E…

16-10-2016 Hits:1373 Anadolu Antik Kentleri Anadolunun Atlasi - avatar Anadolunun Atlasi

Leukai Antik Kenti - Gediz'in Denizden Esirgediği Kent

İzmir Kuş Cenneti, nam-ı diğer Gediz Deltası, Türkiye'nin en fazla ekolojik çeşitlilik barındıran noktalarından biri olmasının yanı sıra Klazomenai ve...

Read more

Arsada Antik Kenti

24-10-2016 Hits:1505 Anadolu Antik Kentleri Anadolunun Atlasi - avatar Anadolunun Atlasi

Arsada Antik Kenti

Muğla antik kentlerinden biri olan Arsada Antik Kenti, günümüzde Fethiye'ye bağlı Arsaköy sınırları içinde yer alır.  Arsaköy, Fethiye'nin 50 km...

Read more

Selge Antik Kenti - 2

20-09-2016 Hits:2139 Anadolu Antik Kentleri Anadolunun Atlasi - avatar Anadolunun Atlasi

Selge Antik Kenti - 2

Selge - Pisidyalılar İçinde En Dikkate Değer Topluluk (2) Kalıntılar (Bir önceki Selge makalemizde kentin yerini, tarihçesini ve Selge'nin başından geçen...

Read more

Kindya / Kindye Antik Kenti

27-02-2019 Hits:1653 Anadolu Antik Kentleri Anadolunun Atlasi - avatar Anadolunun Atlasi

Kindya / Kindye Antik Kenti

Tamamen bir Karia yerleşmesi olan Kindya Antik Kenti, Milas-Bodrum karayolu üzerinde bulunan Sığırtmaç Köyü'nün hemen yakınında bulunan 200 m yüksekliğindeki...

Read more

Ariassos - Çubuk Boğazı'nı Bekleyen …

20-09-2016 Hits:1539 Anadolu Antik Kentleri Anadolunun Atlasi - avatar Anadolunun Atlasi

Ariassos - Çubuk Boğazı'nı Bekleyen Kent

Ariassos Antik kenti, Burdur- Antalya karayolunun 70. km'sinde yer alan Dağ Kasabası'nı 2 km geçtikten sonra, Dağbeli Geçidi'ne gelmeden sağ...

Read more

Magnesia Ad Meandrum

09-09-2016 Hits:1714 Anadolu Antik Kentleri Anadolunun Atlasi - avatar Anadolunun Atlasi

Magnesia Ad Meandrum

Magnesia Antik Kenti, Aydın İli'nin Germencik İlçesi'ne bağlı Ortaklar Kazası'nın Tekin Mahallesin'de bulunur. Magnesia, önemli bir karayolu olan Ortaklar- Söke-Bodrum...

Read more