Perşembe, 05 Eylül 2019 01:46

Fatima Mernissi: Doğunun Özgür Kadını

Yazan
Ögeyi Oylayın
(0 oy)

Fatima Mernissi 1940 yılında Fez'de doğan Faslı bir yazardır. Birkaç kadınla beraber bir haremde büyümüştür ve yalnızca kızların gittiği bir okulda Kuran öğrenerek geleneksel bir eğitim almıştır.

Büyüdükçe, kendisini geleneksel eğitimden uzaklaştırmış ve Sorbonne'da Brandies Üniversitesi'nde okumuş ve burada doktora derecesini tamamlamıştır. Büyüdüğü ortamdan ruhsal ve fiziksel anlamda uzak kalması onun İslamiyet'teki hadis ve uygulamaları akademik bir açıdan ele almasını sağlamıştır. Mernissi'nin metinlerinden bu incelemelerin feminist bir açıdan İslamiyet'i yorumlama ve bunu ayetleri ve hadisleri 'tarihsel bağlamda' inceleyerek yaptığı görülebilir. Temel olarak metinlerine dayalı olarak argümanının Kuran'ın cinsiyetçi ve baskılayıcı olmadığı görüşü olduğunu söyleyebiliriz.

Mernissi, kendisini tanımlarken İslamcı feminist başlığını kabul etmese de getirdiği feminist algı ve katkılardan dolayı kendisi pek çok yazar ve akademisyen tarafından bu şekilde adlandırılır. Bununla ilgili olarak Ayşe Güç 'İslamcı Feminizm: Müslüman Kadınların Birey Olma Çabaları' adlı makalesinde şöyle der: 'İslamcı feminizm kavramının kullanımında önemli bir payı olan M. Badran’a göre İslamcı feminist olsun ya da olmasın Müslüman kadınlar, İslamcı feminist söylemin üretimine, farklı İslam anlayışları ile katılmaktadırlar. Ona göre, İslam toplumlarındaki İslam ve feminizm, kadın ve İslamcı hareketler hakkındaki tartışmaya katılan herkes bu söylemi üretmektedir. Buna göre İslamcı feminist söylem, üreticilerini, bu kavramı telaffuz edenleri ya da kullananları,İslamcı feminist etiketini ya da kimliğini kabul eden etmeyen herkesi kapsamaktadır. Bu yaklaşıma göre Faslı Fatima Mernissi, Mısırlı Nevval el-Saadavi gibi İslamcı feminist kimliğini kabul etmeyen yazarlar da yaptıkları çalışmalarla İslamcı feminizme katkı sağlamıştır.'

ilk kitabı olan 'The Veil and Male Elite: A Feminist Interpretation of Islam. 1992'de yayımlanan 'Islam and Democracy: Fear of the Modern World.' Forgotten Queens of Islam, Scheheraze is not a Morocan, Dreams of Trespass, Women's Rebellion, Scheheraze Goes West and Islamic Memory ve Islam, Gender and Social Change.

Peçenin Ötesi, Mernissi'nin düşüncelerini temellendiren ve sonraki eserlerinde İslamiyetteki kadın cinselliği ve toplumsal cinsiyet rolleri üzerindeki söylemlerinde göndermelerde bulunduğu bir eserdir. Dolayısıyla Mernissi'nin Kuran'da kadının rolünü dönemin sosyo ekonomik ve kültürel koşulları içerisinde anlamlandırma çabasına göz atmak açısından önem teşkil etmektedir.

Mernissi, 'The Veil and Male Elite' kitabında dinin mitojiniyi (kadın düşmanlığı) onaylama tutumunun Hz. Muhammed'in eşitlikçi niyetiyle örtüşmediğini ileri sürer. Bazı güvenilir İslam düşünerleri tarafından yazılan hadislerin kadın düşmanlığını körüklediği ve Müslümanların her şeyi sorgulama yükümlülüklerine bir tezat oluşturduğunu söyler. Medine'de, o günün toplumsal özellikleri göz önünde bulundurulduğunda İslamiyet'i yaymak zorlu bir süreci beraberinde getirmiştir. Hz. Muhammed'in ve eşleri düşünüldüğünde, yeni yayılan bir dinin olduğu dönemde dinin yayılmasına karşı çıkan, münafık diye nitelendirdiğimiz kimseler Hz. Muhammed'in eşlerini sokaklarda hedef alarak sataşmaktaydılar. Bu nedenle Hz. Muhammed'in eşlerini onları korumak amaçlı örtünmeye teşvik etmesinin dönemsel olarak zaruri olduğunu fakat bunun erkek egemen toplum içerisinde kadın hakları konusunda bir gerileme olarak görülebileceğini savunur Mernissi. 

 

Okunma 402 kez Son Düzenlenme Cumartesi, 14 Eylül 2019 09:25

Yorum yapın

(*) ile işaretlenmiş zorunlu alanların tümünü doldurduğunuzdan emin olun. HTML kodları kullanılamaz.